Almeida, Helena

  (Lisboa - )
  Alias: Helena Almeida

Helena Almeida é unha das artistas máis destacadas do panorama contemporáneo portugués. Toda a súa vida xira en torno á arte, mesmo na súa contorna familiar, sendo filla do escultor Leopoldo de Almeida, nai da artista Joana Rosa e a dona do arquitecto e escultor Artur Rosa. 

Licenciada en pintura pola Escola de Belas Artes de Lisboa, foi a partir da súa viaxe a París na década dos sesenta cando comeza a súa transición caracterizada por unha subversión da pintura. Foi precursora a finais da ditadura de Salazar, xunto a outros artistas coma Ângelo de Sousa, Rui Chafes ou Alberto Carneiro, na indagación e análise das fronteiras entre as diferentes disciplinas artísticas.

Nos finais da década dos anos 70 xorde o inicio do seu internacionalización con exposicións individuais en Berna (Galerie e ou Friedrich), Basel (Galerie Drehscheibe), Parides (Galerie Bama) ou Bruxelas (Galerie Horenbeeck).

A década dos anos 80, época que se caracteriza polo regreso á pintura e a escultura, revélase como un período de escasa visibilidad do traballo de Helena Almeida; no entanto, no ano 1983 a Fundaçãou Calouste Gulbenkian, en Lisboa, organizoulle unha importante exposición.

No ano 1998 presenta a exposición “Entrada Azul” na Casa de América, en Madrid, integrada no ciclo “Miradas Atlánticas”, organizada polo Instituto de Arte Contemporáneo (con ocasión da edición da feira de arte Arco dedicada ese ano á arte portuguesa), que permite ao público español, e non só, un contacto directo coa súa obra, unha revelación para moitos críticos e comisarios internacionais.

Na secuencia desa exposición, Helena Almeida estará presente en sucesivas exposicións internacionais, e organízase unha antológica no Centro Galego de Arte Contemporánea en Santiago de Compostela, no ano 2000.

Entre os anos 2004-2005 é notable o recoñecemento da súa obra, cunha mostra de traballos no Drawing Center de Nova York, a súa participación na Bienal de Sidney e a importante exposición antológica “Pés non Chãou, Cabeça non Céu”, presentada no Centro Cultural de Belém, en Lisboa. Logo de ser a representante portuguesa no ano 1982 na 40ª Bienal de Venecia, volve participar na edición de 2005 onde presenta a exposición titulada “Intus”.

O seu estilo particular une a fotografía e o deseño, cun traballo que se caracteriza por unha acertada hibridación dos distintos medios artísticos como a fotografía, a pintura, a escultura ou a escenografía, creando un discurso creativo que atopa a súa base na auto-representación como principal forma de expresión da súa propia experiencia, mostrándonos a súa fisionomía como único soporte e vehículo de comunicación. O espazo escollido para as obras, na maior parte dos casos, son as paredes e o chan do seu estudio.

A súa obra consérvase en diversas coleccións institucionais como a Coleçao dá Fundaçao Serralves, a Colección do MNCARS, a Colección do CGAC, a Colección do MACBA, a Colección do MEIAC, etc.

ALMEIDA, B. P. de: Pintura Portuguesa do Século XX, Lello & Irmão, Oporto, 1993.

ALMEIDA, B. P. de: “Como habitar um desenho”, en Helena Almeida Dramatis Persona: Variações e Fuga sobre Um Corpo (folleto de la exposición), Fundação de Serralves, Oporto, 1995.

ALMEIDA, B. P. de: “Como habitar um desenho”, en Artes e Leilões, nº37, Lisboa, 1996.

ANJOS, M. dos: “Sedução Impossível”, en Anamnese [www.anamnese.pt], 2004.

Anthologie Photographique – Copier Recopier, Galerie Gaëtan, Ginebra, 1977.

CARLOS, I.: “A casa habitada”, en Expresso, 08.12.1995.

CARLOS, I.: “Helena Almeida”, en Flash Art, nº 187, Milán, 1996.

CARLOS, I.: “Décadas de sessenta e setenta, os anos de busca”, en Helena Almeida (catálogo), CGAC, Santiago de Compostela, 1999.

CARLOS, I.: Helena Almeida habla con Isabel Carlos, Fundación Telefónica - La Fábrica,  Madrid, 2001.

CARLOS, I.: Helena Almeida: Dias quase tranquilos, Caminho, Lisboa, 2005.

CERVEIRA PINTO, A.: “É uma fenda”, en O Independente, 29.03.1996.

CORRAL, M.: “Conversa entre Helena Almeida e Maria de Corral”, en Helena Almeida (catálogo), CGAC, Santiago de Compostela, 1999.

DAGHBERT, A.: “Helena Almeida”, en Art Press, nº49, 1981.

DAGHBERT, A.: “Helena Almeida”, en Art Press nº156, París, 1991.

DAVAL, J. L.: “L’ Image mediattisée ou multiple”, en Art Skira Amnnuel, Skira, Ginebra, 1977.

FARIA, O.: “Exercícios corporais”, en Público, diciembre de 1995.

GODFREY, T.: Conceptual Art, ed. Phaidon Press, Londres, 1998.

GONÇALVES, R.M.: “Helena Almeida”, en A Capital, 01.04.1970.

GONÇALVES, R. M.: 100 Pintores Portugueses do Século XX, Publicações Alfa, Lisboa, 1989.

Helena Almeida, Fundação Calouste Gulbenkian, Lisboa, 1982.

Helena Almeida, Electa, Milán, 1997.

Helena Almeida(catálogo), Galería Filomena Soares, Lisboa, 2001.

Inhabited Drawing, Inhabited Painting (libro de la artista), Galería Módulo, Lisboa, 1979.

Kunst Mit Eeigen Sinn, Museu de Arte Moderna de Viena, Viena, 1985.

KUTNER, J.: “Photography into art”, en The Dallas Morning News, abril 1978.

Livres d’Artistes, Centre Georges Pompidou, París, 1985.

MAGGIO, N. di: “Helena Almeida: a dialéctica do corpo”, en O Jornal, 29.04.1983.

MELO, A.: Artes Plásticas em Portugal, dos anos 70 aos nossos dias, Difel , Lisboa, 1998.

MOLDER, F.: “Dramatis persona”, en Helena Almeida Dramatis persona: Variações e Fuga sobre um corpo (catálogo), Fundação de Serralves, Oporto, 1995.

Paisajes contemporáneos. Colección Helga de Alvear  Fundaçió Foto Colectania, Barcelona, 2002.

PINHARANDA, J.: Alguns corpos, EDP, Lisboa, 1998.

PINTO, A.: “Helena Almeida na Bienal de Venecia”, en Diário de Noticias, 22.07.1982.

PORFÍRIO, J. L.: “Pintar a pintura, desenhar o desenho”, en O Jornal, 16.01.1976.

PORFÍRIO, J. L.: “Helena Almeida: o sentir das fronteiras”, en Expresso, 23.04.1983.

PORFÍRIO, J. L.: “Outros usos da fotografia”, en Expresso, 21.3.1987.

SARDO, D.: Helena Almeida, Fundação Centro Cultural de Belém, Lisboa, 2004.

SARDO, D.: “Atlas”, en Helena Almeida. Caderno de campo, Galería Filomena Soares Lisboa, 2006.

SENA, A.: Uma História da Fotografia, Imprensa Nacional,  Casa da Moeda - Europália91, Lisboa, 1992.

SOUSA, E.: “Helena Almeida e o vazio habitado”, en Colóquio Artes, Fundação Calouste Gulbenkian, Lisboa, 1977.

VIDAL, C.: “Obsessão de pintura”, en Artes e Leilões, nº37, Lisboa, 1996.

VIDAL, C.: “A vida sem espaço”, en A Capital, 21.11.1998.

VIDAL, C.: Imagens Sem Disciplina, Vendaval, Lisboa, 2002.

Ver menos 

Obras do artista